De stem vandaag...

Wat is een stem? Een mens die zingt, een instrument dat spreekt, verschillende stemmen die samen één klank vormen… Een stem kan vele gedaantes aannemen. Vanuit het thema Giving Voice belichten we in deze wekdienst elke dag een andere toepassing van de stem. Vandaag de stem als fenomeen.

Sommige stemmen zijn meer dan alleen geluid. Ze worden een sensatie, een onderwerp van bewondering en zelfs een legende. Dat gold voor Laura Peverara, zangeres en harpiste aan het hof van de Gonzaga’s in Mantua en later een van de sterren van het beroemde Concerto delle donne aan het hof van Ferrara.

Toen Peverara in 1580 optrad voor de Accademia Filarmonica in Verona, moet haar optreden diepe indruk hebben gemaakt. De jonge zangeres werd er geëerd met een bijzondere verzameling van tweeëntwintig madrigalen, speciaal voor haar geschreven. De teksten spreken boekdelen: Laura wordt bezongen als een ‘ware godin’, een hemelse diva. Rond haar stem ontstond een ware cultus. Componisten als Giaches de Wert, Luca Marenzio en Luzzasco Luzzaschi schreven muziek voor haar, dichters droegen verzen aan haar op en haar optredens werden nauwgezet beschreven.

Een van de mooiste getuigenissen komt van de dichteres Orsina Cavaletta. Zij beschrijft hoe Laura haar geparfumeerde handschoenen uittrekt, de harp tegen haar borst neemt en begint te zingen. Het is bijna een filmisch moment: nog voordat er een noot klinkt, is de luisteraar al gevangen door de aanwezigheid van de zangeres.

Maar wie was Laura eigenlijk? Juist daarin schuilt het mysterie. We weten veel over de cultus rond haar persoon, maar veel minder over haar eigen stem en muzikale praktijk. Haar naam raakte uiteindelijk overschaduwd door die van het Concerto delle donne, waarvan zij samen met Livia d’Arco en Anna Guarini deel uitmaakte. Na haar laatste bekende optreden in 1598 trok Laura zich terug uit het openbare leven. Drie jaar later overleed ze.

Vandaag probeert RossoPorpora haar opnieuw een plaats te geven. In Diva Laura klinkt muziek uit de kringen rond deze uitzonderlijke zangeres en harpiste, en wordt de wereld rond haar stem opnieuw tot leven gewekt. Vier eeuwen later proberen zij de echo van haar stem te volgen. Wie was de vrouw achter de diva? En hoe moet het hebben geklonken toen Laura haar harp tegen haar borst nam en begon te zingen?

The Late Collection – voorbij de barok

Oude muziek stopt niet bij Bach. Met The Late Collection bestuderen we het repertoire ná de barok, met bijzondere aandacht voor de romantiek. Historische instrumenten, nieuw onderzoek en verrassende klankkleuren laten muziek uit deze periode opnieuw tot leven komen.

In drie concerten staan onder meer de historische klarinetmuziek van Von Weber en Baermann, de onderbelichte componist Chevalier de Saint-Georges en Lord Byrons Manfred centraal. De musici onderzoeken hoe historische uitvoeringspraktijk een frisse blik kan werpen op muziek die lange tijd vooral als zwaar en serieus werd gezien.

The Late Collection biedt bovendien ruimte voor verdieping: gesprekken door host Simon Mulder met de musici geven inzicht in hun onderzoek, instrumenten en artistieke keuzes. Zo krijgt bekend én minder bekend romantisch repertoire een verrassend nieuwe stem.

Van Sophocles tot Gabrieli

Wat gebeurt er wanneer een Griekse tragedie uit de oudheid opnieuw tot leven komt, bijna tweeduizend jaar later? Ensemble Melpomen brengt Sophocles’ Oedipus Tyrannus samen met de muziek die Andrea Gabrieli in 1585 componeerde voor Edipo tiranno, de openingsvoorstelling van het Teatro Olimpico in Vicenza.

In dit bijzondere programma ontmoeten twee werelden elkaar. De koormuziek van Gabrieli klinkt naast een reconstructie van mogelijke Oudgriekse klanken, met antieke instrumenten als de aulos, harp, tympanon en sistrum. Twee dansers voegen daar de beweging en gebaren aan toe die zo’n belangrijk onderdeel vormden van de Griekse tragedie.

Zo ontvouwt zich het verhaal van Oedipus niet alleen als een eeuwenoude tragedie, maar als een totaalkunstwerk van tekst, muziek, beweging en scenografie. Een reis van het Athene van Sophocles via het renaissance-Vicenza van Gabrieli naar het heden.

Verder op het programma vandaag…

Onder meer Le Poème Harmonique met Vivaldi, Ensemble Castelkorn met Schmelzer en Doubijanski met Byrd & J.C. Bach.

Vandaag op EMTV

Met Early Music Television kijkt u thuis live naar concerten van het Festival Oude Muziek Utrecht 2026. Vandaag: ĀRT HOUSE 17's 'early musical' Arlecchina en Vivaldi door Le Poème Harmonique.

Tip

Vergeet je de Oude Muziek Markt niet? Vandaag is deze geopend van 10:00 tot 17.:00 uur op Plein 6 van TivoliVredenburg. Perfect als je een momentje tussen concerten hebt!