Toekomst

Vanwege de coronacrisis kan het Festival Oude Muziek Utrecht 2020 helaas geen doorgang vinden. Meer informatie over ons online aanbod vindt u hier.


2021: Muziek spreekt – Let’s talk / 27 aug - 5
 sep

De spreker en de musicus hebben, in principe, hetzelfde doel […] namelijk om zichzelf meester te maken van het hart van hun toehoorders, om hun passies aan te wakkeren of juist te kalmeren, en om hen nu eens naar dit gevoel, en dan weer naar het andere te leiden. – Johann Joachim Quantz, 1752

Het thema van het Festival Oude Muziek 2020 is Ars rhetorica. De hechte relatie tussen tekst en muziek, en de macht van muziek om net als het gesproken woord te communiceren, staan in het hart van dit festival.

Speciale aandacht zal er zijn voor genres waarin muziek en woorden samen gaan, zoals het luitlied en het melodrama. Maar het programma wordt vooral breed en bont. Van het vroege repertoire bij Machaut tot het classicisme, van puur vocaal bij Monteverdi tot zuiver instrumentaal bij Frescobaldi, en van geestelijke preken tot profaan theater: we laten zien hoe retorische communicatie als een rode draad door genres, nationale stijlen en tijdperken loopt.

De historisch letterkundige en hoogleraar Frits van Oostrom wordt co-curator. Hij helpt mee om het programma vorm te geven en houdt tijdelijk kantoor in onze speciale tentoonstelling in de Janskerk, die wordt omgevormd tot een retorisch speelterrein. Artists in residence worden Sébastien Daucé en zijn Ensemble Correspondances, en de Nederlandse violiste Eva Saladin.

2022: Galanterie / 26 aug - 4 sep

Het thema van het Festival Oude Muziek Utrecht 2021 is Galanterie(s). We onderzoeken daarbij wat concepten als ‘emotie’, ‘smaak’ en ‘verfijning’ in de achttiende eeuw betekenden. Het woord ‘galanterie’ doet denken aan de rococo van Slot Sanssouci. De Berlijnse school en Frederik de Grotes interesse in de Verlichting zullen inderdaad een lens vormen waardoor we het thema zullen beschouwen. Was de galanterie echt slechts een decoratieve stijl van een decadente periode?

De zonen van Johann Sebastian Bach krijgen tijdens dit festival speciale aandacht; de internationale manifestaties van de Empfindsamkeit en de rococo zullen helpen om hun werk in een breder perspectief te plaatsen. Daarnaast vieren we het honderdjarig bestaan van de Nederlandse Bachvereniging, dus J.S. Bach zelf wordt ook niet vergeten. Bovenal zullen we samen met co-curator prof. dr. Braidotti (Universiteit Utrecht) op zoek gaan naar de wortels van het concept van de galante man/vrouw, van bij de middeleeuwse hoofse liefde tot de erecodes van de renaissance, van vroegmoderne gendercodes tot noties van liefde, seks en macht aan het einde van de Verlichting.

2023: Neo / 25 aug - 3 sep

Al in de achttiende eeuw ontstond in Engeland een gothic revival, die zich snel over het continent verspreidde. Een eeuw later zouden neostijlen het culturele landschap, en dus ook de muziek, domineren. Neobarokke en neorenaissancestukken werden gecomponeerd als een eerbetoon aan het verleden. In Stravinsky’s Pulcinella reiken modernisme en neostijlen elkaar de hand. Dit leidt ons tot het – misschien pijnlijke – besef dat onze oude muziek van vandaag in feite een zoveelste versie is van neorenaissance, neobarok en zelfs neoromantiek. De geaccepteerde oudemuziekstijl van nu is immers de resultante van hedendaagse keuzes inzake uitvoering: een versie die past bij onze eigen smaak en tijd. Dit daagt uit om nieuwe manieren te bedenken om het repertoire te benaderen, terwijl we tegelijkertijd de enige mogelijke relatie tussen nu en verleden vieren: neo!

We concentreren ons op genres die zijn bedacht in een geest van revival, zoals de vroege Italiaanse opera. Voortbouwend op onze recente verkenningen binnen het historische theater moedigen we experimentele benaderingen met jonge artiesten aan. Declamatie is daarbij het startpunt voor expressie: trouw aan de bedoelingen van de historische voorbeelden, maar met de leefwereld van de jonge generatie van nu. Er is ruimte voor helden van de revivalbeweging zoals Landowska, Dolmetsch en Babitz. En we omarmen een taboeonderwerp binnen de klassieke muziek: de neomuziek van hedendaagse componisten die in oude stijlen componeren. Kunst of kitsch?

2024: Over the top / 23 aug - 1 sep

Kunsthistorici gebruiken de term maniërisme voor buitensporige stijlen die zich onderscheiden door kunstmatigheid, overdreven elegantie en voorliefde voor het bizarre. Het gaat dan met name over de uitloop van de hoogrenaissance, met figuren als de late Michelangelo en El Greco. In het gewone taalgebruik is de term uitgesproken pejoratief: maniërisme staat voor decadentie, oververzadiging en degeneratie.

Met dit festivalthema kijken we naar het onnatuurlijke, flamboyante en gestileerde in muziek. Centraal staat het begrip smaak en zijn veranderlijkheid: hoe worden de geaccepteerde modes van vandaag de slechte smaak van morgen? We zoomen in op de wereld van de ornamentiek – van ars subtilior tot florid style – en zijn tegendeel, de ‘naaimachinestijl’: het antibarokke ideaal van de vroege Nederlandse oudemuziekschool.

2025: Museumkunst! / 29 aug - 7 sep

Ondanks de oudemuziek-controverses, opgestookt door Richard Taruskin (Text and Act) en Lydia Goehr (The Imaginary Museum of Musical Works), gaat de oudemuziekbeweging nog steeds prat op haar relatie met een zeker idee van historische authenticiteit.

Opvallend is dat we daarbij gefixeerd zijn op esthetische details, terwijl we de functie van muziek compleet vergeten. Huismuziek – kamermuziek voor amateuruitvoeringen thuis of in tavernes – wordt op het concertpodium geplaatst, gespeeld door professionals. Religieuze muziek verhuist van de sacrale ruimte naar de concertzaal en verschuift van liturgische functionaliteit naar onbestemde zingeving. Oude muziek anno nu is, met andere woorden, functioneel anachronistisch. Ook als we Machauts Messe de Notre-Dame uitvoeren in een vroeggotische kerk, reduceren we het tot museumkunst.

Dit festival gaat deze lastige kwestie te lijf. Een belangrijke invalshoek is de ruimte waarin muziek werd en wordt geconsumeerd. Architectuur is essentieel bij het sturen van verwachtingen en gedrag van toehoorders. Daarom bevragen we concertvormen en -plekken, en experimenteren we met formats, ruimtes en vormen van interactie: binnen en buiten, intiem en grootschalig, historisch en modern. We betrekken het boeiende veld van de psycho-akoestiek in onze bevindingen.