De stem vandaag...
Wat is een stem? Een mens die zingt, een instrument dat spreekt, verschillende stemmen die samen één klank vormen… Een stem kan vele gedaantes aannemen. Vanuit het thema Giving Voice belichten we in deze wekdienst elke dag een andere toepassing van de stem. Vandaag de stem die een leven vertelt.
Sommige stemmen lijken gemaakt om bewaard te blijven. Oswald von Wolkenstein was in de late middeleeuwen dichter, componist, ridder, diplomaat en reiziger. Maar van al die rollen is het vooral zijn stem die de eeuwen heeft overleefd. Hij liet zijn eigen liederen zorgvuldig vastleggen en maakte daarmee iets bijzonders mogelijk: vandaag kunnen we niet alleen zijn muziek horen, maar ons ook een beeld vormen van de persoon die haar schreef.
Oswald schreef namelijk opvallend dicht op zijn eigen leven. Hij zingt over wat hij onderweg tegenkomt, over mensen die hij ontmoet en over de wereld waarin hij leeft. Soms is dat groots en avontuurlijk, soms juist verrassend alledaags. Een verre reis kan naast een scherpe opmerking over een bekende staan, en een liefdeslied naast een scène uit het dagelijks leven. Zijn muziek voelt daardoor minder als een monument uit het verleden en meer als een verzameling persoonlijke observaties.
Dat maakt Oswald ook een interessante figuur binnen de muziek van zijn tijd. Hij was geen componist die binnen één traditie bleef. Door zijn vele reizen kwam hij in aanraking met verschillende muzikale werelden en die invloeden klinken door in zijn werk. Naast eenstemmige liederen schreef hij ook meerstemmige muziek, waarbij hij internationale voorbeelden naar zijn eigen taal en context vertaalde.
En juist die combinatie van het persoonlijke en het internationale staat centraal in het concert van Ensemble Leones. De muziek van Oswald wordt verbonden met verhalen uit de Dolomieten, het landschap waar hij vandaan kwam en waar hij later weer neerstreek. Mythen en sagen geven een extra laag aan de muziek en laten zien hoe sterk een plek kan doorwerken in de verhalen die mensen vertellen.
Dat levert een ander beeld op van de middeleeuwse componist. Geen naam op een vergeeld manuscript, maar een mens met een uitgesproken karakter, een avontuurlijk leven en een sterke behoefte om zichzelf hoorbaar te maken. Misschien is dat ook precies waarom Oswalds muziek na al die eeuwen nog aanspreekt: hij probeert niet alleen iets moois te zingen, maar wil duidelijk iets kwijt.
Zijn stem is persoonlijk, eigenwijs en nieuwsgierig. En dankzij de liederen die hij ons naliet, kunnen we daar vandaag nog naar luisteren, mede te danken aan Ensemble Leones.
