De stem vandaag...
Wat is een stem? Een mens die zingt, een instrument dat spreekt, verschillende stemmen die samen één klank vormen… Een stem kan vele gedaantes aannemen. Vanuit het thema Giving Voice belichten we in deze wekdienst elke dag een andere toepassing van de stem. Vandaag de stem die je in muziek je eigen taal laat spreken.
Josef Žák, met zijn Ensemble Castelkorn dit jaar artist in residence, weet als geen ander dat een stem niet per se uit een mond hoeft te komen. Als violist probeert hij zijn instrument een stem te geven: niet alleen door de noten die hij speelt, maar ook door de manier waarop hij ze laat klinken. Voor Žák is muziek zelfs de diepste vorm van communicatie. ‘In de muziek kan ik iets zeggen zonder dat ik een accent heb’, vertelt hij.
Die gedachte ligt ook aan de basis van zijn werk met Ensemble Castelkorn. Žák werd geboren in Tsjechië, maar ontdekte de muziek van zijn geboortestreek pas echt toen hij in het buitenland woonde. In Parijs begon hij zich te verdiepen in de muzikale schatten van Bohemen en Moravië. Vooral de collectie van het aartsbisschoppelijk paleis in Kroměříž maakte indruk: een rijke verzameling zeventiende-eeuwse muziek die nog altijd nieuwe verhalen prijsgeeft.
Vandaag brengt Ensemble Castelkorn muziek van Heinrich Ignaz Franz Biber en Leoš Janáček samen. Twee componisten uit verschillende tijden, die zich allebei lieten inspireren door de volksmuziek van Moravië. Waar Biber die muziek vooral aards en dansant verwerkte, zocht Janáček er juist de menselijke en bijna spirituele diepte in.
Voor Žák is het interessant om die twee werelden met elkaar te laten spreken. Hij maakt eigen bewerkingen en vertrouwt daarbij op zijn intuïtie voor de muziek uit zijn geboortestreek. Soms hoort hij in een oude compositie iets bekends, iets dat blijkbaar al veel langer in zijn eigen muzikale taal aanwezig was.
Zo krijgt oude muziek vandaag een nieuwe stem. Die van de componist, van de traditie én van de uitvoerder. Josef Žák voegt daar zijn eigen stem aan toe - en laat horen hoe muziek, eeuwen later, nog steeds iets kan zeggen.
